Türkistan Neresidir?

Sadece Özbekistan ve Kazakistan mı, Yoksa Bir Medeniyet Coğrafyası mı?

Türkistan denildiğinde çoğu insanın zihninde yalnızca Özbekistan ve Kazakistan canlanır. Oysa Türkistan, sadece iki ülkenin adı değildir.

Tarihsel anlamda Türkistan;
bugünkü Özbekistan, Kazakistan, Kırgızistan ve Türkmenistan’ı kapsadığı gibi,
Doğu Türkistan (bugünkü Çin’in Sincan bölgesi) ve hatta Kafkaslara kadar uzanan geniş bir kültür havzasını ifade eder.

Türkistan bir sınır değildir.
Bir gönül coğrafyasıdır.

Bugün “Türkistan turu” denildiğinde genellikle Semerkand ve Buhara akla gelir. Ancak mesele yalnızca şehir görmek değildir. Bu topraklar, Türk-İslam medeniyetinin doğduğu ve şekillendiği merkezdir.

Ata Yurdu: Orta Asya’nın Kalbi

Semerkand, Buhara, Hive, Taşkent, Türkistan (Yesi), Kaşgar…

Bu şehirler yalnızca tarihi duraklar değil; ilmin ve tasavvufun merkezleridir.

Turizm istatistiklerine bakıldığında dikkat çekici bir tablo ortaya çıkar:
Özbekistan’a ve Orta Asya’ya giden turistler arasında Türkler uzun süre 20’li sıralarda yer almıştır. Dönem dönem 26. sıraya kadar gerilemiştir.

Yani ata yurduna, bizden daha fazla Avrupalı gitmektedir.

Avrupalılar bu coğrafyayı bir medeniyet mirası olarak incelerken, biz çoğu zaman yeterince tanımıyoruz.

Oysa Türkistan, kimliğimizin kaynağıdır.

Türkistan: İlim Medeniyetinin Beşiği

Birçok büyük İslam âlimi bu coğrafyada yetişmiştir.

İmam Buhari – Buhara
İmam Tirmizi – Tirmiz
İmam Maturidi – Semerkand
Burhaneddin Marginani – Fergana

Hadis, kelam ve fıkıh alanındaki bu büyük isimler, Türkistan’ı yalnızca bir göç coğrafyası değil; bir ilim merkezi hâline getirmiştir.

Gerçek bir Özbekistan Kazakistan kültür turu, bu ilmi mirası anlamadan eksik kalır.

Ahmed Yesevi: Türkistan’ın Gönül Mimarı

Türkistan denildiğinde akla ilk gelmesi gereken isimlerden biri Ahmed Yesevi Hazretleri’dir.

12. yüzyılda Yesi’de yaşayan Ahmed Yesevi, Türk boylarına İslam’ı sevdiren büyük bir mürşiddir. Onun “Divan-ı Hikmet” adlı eseri, sade Türkçe ile yazılmıştır.

Bu tercih, İslam’ın halkla buluşmasını sağlamış ve Türk-İslam kimliğinin temelini oluşturmuştur.

Ahmed Yesevi yalnızca bir mutasavvıf değil; Anadolu’nun manevi inşasının da temel taşıdır.

Nakşibendiliğin Altın Silsilesi

Türkistan, Nakşibendi geleneğinin merkezidir.

Şah-ı Nakşibend Buhara’da yetişmiştir.
Abdülhalik Gücdüvani, Arif Rivegari, Ali Ramitani ve Emir Külal gibi büyük isimler bu coğrafyada irfan halkaları kurmuştur.

Nakşibendilik, “halk içinde Hak ile olmak” prensibini esas alır ve tasavvuf tarihinde “Altın Silsile” olarak anılan güçlü bir irfan zincirine sahiptir.

Bugün Anadolu’daki pek çok tasavvuf geleneğinin kökü Türkistan’a dayanır.

Türkistan Sadece Bir Harita Değildir

Türkistan;

• Özbekistan’dır,

• Kazakistan’dır,

• Kırgızistan’dır,

• Türkmenistan’dır,

• Doğu Türkistan’dır,

• Kafkaslara uzanan kültür havzasıdır.

Bu coğrafya, bir devlet adı değil; bir medeniyet adıdır.

Bir Türkistan turu, yalnızca Registan Meydanı’nda fotoğraf çekmek değildir.
Buhara medreselerinde okutulan ilmi hatırlamaktır.
Yesi’de Yesevi’nin hikmetini anlamaktır.
Buhara’da Nakşibendi silsilesini idrak etmektir.

Neden Daha Fazla Gitmeliyiz?

Bugün Avrupa’dan gelen turistler Semerkand’ı, Hive’yi ve Buhara’yı yoğun şekilde ziyaret etmektedir.

Bizim için ise Türkistan, turistik bir destinasyondan daha fazlasıdır.

Ata yurdunu görmek, romantik bir nostalji değildir.
Bir medeniyetin kaynaklarına dönmektir.

Eğer Türkistan’a yalnızca mimari görmek için gidersek, yüzeyde kalırız.
Eğer ilim ve tasavvuf mirasını anlamak için gidersek, kimliğimizin köklerini görürüz.

Manevi Rota ile Türkistan’ı Keşfetmek

Türkistan’ı gerçek anlamıyla görmek, sadece şehir gezmekle mümkün değildir.

Programın içinde:

• İmam Buhari’nin mirası,

• İmam Maturidi’nin düşüncesi,

• Ahmed Yesevi’nin hikmeti,

• Nakşibendi silsilesinin tarihsel bağlamı

anlatılmalıdır.

Manevi Rota Türkistan turu, bu coğrafyayı yalnızca turistik değil; ilmi ve tasavvufi perspektifle ele almayı amaçlar.

Çünkü Türkistan bir rota değil;
bir köktür.